รู้จักและเข้าใจ โรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้า เป็นภาวะที่คนนับล้านบนโลกนี้กำลังเผชิญอยู่ โดยผู้คนมากกว่า 300 ล้านคน หรือ เกือบ 4% ของประชากรโลกทั้งหมด กำลังประสบปัญหานี้ ส่วนในประเทศไทยพบผู้ป่วยโรคซึมเศร้ากว่า 1.5 ล้านคน จากสถิติแสดงให้เห็นว่า โรคซึมเศร้า เป็นโรคที่ใกล้ตัวเรากว่าที่คิด แต่จะเรารู้ได้อย่างไงว่า เราคือหนึ่งใน 1.5 ล้านคนหรือเปล่า ครั้งนี้เราได้นวบรวมวิธีสังเกต โรคซึมเศร้า และวิธีรักษาโรคซึมเศร้าด้วยตัวเองมาฝากกันด้วย

 

โรคซึมเศร้า คืออะไร?

โรคซึมเศร้า คือ ความเจ็บป่วยทางจิตเวช ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของสมอง ที่สามารถส่งผลกระทบต่อความนึกคิดอารมณ์ ความรู้กสึก พฤติกรรม รวมถึงสุขภาพร่างกาย ซึ่งคนส่วนใหญ่มักคิดว่า โรคซึมเศร้าหายเองได้ แต่ความจริงแล้ว ผู้ป่วยจำเป็นต้องอาศัยการบำบัดรักษาทางจิตเวชอย่างจริงจัง

 

สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้า

ปัจจัย หรือ สาเหตุที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้ามีด้วยกันหลายปัจจัย ทั้งทางด้านร่างกาย และด้านจิตใจ โดยสาเหตุหลักที่ส่งผลให้เกิดโรคซึมเศร้า มีดังต่อไปนี้

  1. โรคซึมเศร้าที่เกิดจากกรรมพันธุ์

สำหรับใครที่มีคนในครอบครัวเป็นโรคซึมเศร้า หรือ มีอาการทางจิต คุณมีโอกาสที่จะเป็น โรคซึมเศร้า มากกว่าคนทั่วไปประมาณ 20% หรือ ถ้าหากใครที่มีฝาแฝดเป็นโรคซึมเศร้า คู่แฝดอีกคนก็มีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้าได้สูงถึง 60-80% เลยทีเดียว

  1. โรคซึมเศร้าที่เกิดจากลักษณะนิสัย

หากใครที่มีนิสัยพื้นฐานความคิดชอบมองตัวเองในแง่ลบ มองโลกในแง่ร้าย บุคคลเหล่านี้ เมื่อได้เจอกับเหตุการณ์ที่มีบางอย่างเข้ามากระทบจิตใจ เช่น ตกงาน หย่าร้าง หรือ โดนตำหนิบ่อยครั้ง ก็มีโอกาสที่ทำให้พัฒนาความคิดไปสู่โรคซึมเศร้าได้ง่ายมากขึ้น

  1. โรคซึมเศร้า​ที่เกิดจากสารเคมีในสมอง

นอกเหนือจากเรื่องจิตใจแล้ว ร่างกายของเราเองก็มีผลต่อโรคซึมเศร้าได้เช่นเดียวกัน โดยสารเคมีในสมอง เป็นส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้าขึ้นได้นั่งเอง โดยตัวสารเคมีที่ส่งผลต่อโรคซึมเศร้า มีหลายตัวด้วยกัน ไม่จะเป็น ซีโรโทนิน (serotonin) และนอร์เอพิเนฟริน (norepinephirne) ซึ่งความผิดปกติของสารเหล่านี้ สามารถทำให้ความสมดุลในสมองเสียจนนำมาสู่โรคซึมเศร้านั่นเอง

4. โรคซึมเศร้า​ที่เกิดจากสภาพแวดล้อม

สังคม หรือ สภาพแวดล้อมรอบตัว ถือเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคซึมเศร้าได้ ทั้งสภาพแวดล้อมภายในครอบครัว หรือ บริบทสังคมในที่ทำงานที่มีความกดดันสูง ซึ่งมีโอกาสที่ทำให้ความคิดและพฤติกรรมเปลี่ยนไป จนทำให้เศร้าหรือมีความคิดท้อแท้ น้อยใจตัวเองและพัฒนาจนกลายเป็นโรคซึมเศร้าในที่สุด

 

โรคซึมเศร้า

 

โรคซึมเศร้ามีกี่ประเภท

  1. โรคซึมเศร้า แบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น (Major Depression)

สำหรับ โรคซึมเศร้า แบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น เป็นอาการหลักของผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า มีอาการพื้นฐานของโรคซึมเศร้า รู้สึกท้อแท้ รู้สึกเศร้า นอนน้อยหรือมากจนเกินไป น้ำหนักขึ้นหรือลงอย่างรวดเร็ว เป็นต้น โดยมีสาเหตุมาจาก อาจมีเหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจอย่างรุนแรง การสูญเสีย หรือผิดหวัง ความเครียดสะสมยาวนาน หรือ อาจมีอาการทางจิต เช่น หวาดระแวง และหูแว่ว มีการเปลี่ยนแปลงตามวัยโดยเฉพาะผู้สูงอายุ มักมีอาการขี้บ่นจุกจิก ซึ่งคนที่เข้าข่ายเป็นโรคซึมเศร้าประเภทนี้ จะเป็นคนที่มีอาการซึมเศร้าติดต่อกันอย่างน้อย 2 สัปดาห์

  1. โรคซึมเศร้าก่อนมีประจำเดือน (Premenstrual Depression)

สภาวะร่างกายที่เปลี่ยนแปลง ถือเป็นหนึ่งในสาเหตุที่สามารถทำให้เกิดโรคซึมเศร้าได้เช่นกัน โดยเฉพาะสำหรับคุณผู้หญิงทั้งหลาย ก่อนมีประจำเดือนผู้หญิงบางคนจะมีอาการคล้ายคลึงกับโรคซึมเศร้า นั่นคือ รู้สึกเศร้า อ่อนไหวง่าย รู้สึกเหนื่อยล้า อ่อนเพลีย มีการนอนที่ผิดแปลกไปจากเดิม เป็นต้น แต่ไม่ต้องห่วง โรคซึมเศร้าก่อนมีประจำเดือนนี้ อาการจะดีขึ้นหลังจากมีประจำเดือน 2-3 วันแล้วนะ

  1. โรคซึมเศร้าแบบดิสทีเมีย (Dysthymia Depression)

โรคซึมเศร้า แบบดิสทีเมีย เป็นโรคที่มีความรุนแรงน้อยกว่าโรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่น ซึ่งมีลักษณะอาการเพียงแค่ ไม่อยากอาหารหรือกินมากเกินไป นอนหลับน้อยหรือมากเกินไป อ่อนแรงรู้สึกสิ้นหวัง แต่ความรุนแรงของอาการจะน้อยกว่า โดยมีสาเหตุมาจากทุกข์ใจมายาวนาน แม้จัดการได้ระดับหนึ่ง แต่ผู้ป่วยจะรู้สึกไม่มีความสุขมาเป็นเวลาหลายปี จึงลงเอยด้วยการป่วยเป็นโรคซึมเศร้าแบบชัดเจน และสำหรับความแตกต่างนอกเหนือจากความรุนแรงของอาการแล้ว ระยะเวลาเป็นส่วนสำคัญ โดยคนที่เป็นโรคซึมเศร้าแบบดิสทีเมียจะมีอาการติดต่อกันอย่างน้อย 2 ปีและมักนานกว่า 5 ปี ส่วนโรคซึมเศร้าแบบเมเจอร์ ดีเพรสชั่นจะมีระยะเวลา 2 สัปดาห์ขึ้นไปนั่นเอง

 

9 วิธีสังเกตอาการของโรคซึมเศร้า 

สำหรับอาการที่บ่งบอกว่า ตัวเองกำลังเผชิญกับภาวะ โรคซึมเศร้า มีด้วยกัน 9 อาการ ซึ่งหากใครที่มีอาการเหล่านี้ครบหรือเกิน 5 ข้อ และที่สำคัญ คือ มีอาการติดต่อกันอย่างน้อย 2 สัปดาห์ รวมถึงมีความรู้สึกเหล่านี้ตลอดเวลา แสดงว่าคุ ณมีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้า

  1. อาการเริ่มแรกของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า จะมีความรู้สึกเศร้า เบื่อ หรือหงุดหงิดตลอดทั้งวัน
  2. อาการต่อไปของผู้ป่วยโรคซึมเศร้า จะเริ่มสนใจในสิ่งรอบตัวหรือกิจกรรมที่เคยชอบน้อยลง
  3. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเริ่มมีพฤติกรรมการกินเปลี่ยนไป น้ำหนักเพิ่มหรือลดลงอย่างมาก
  4. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเริ่มมีอาการนอนไม่หลับหรือหลับมากผิดปกติ
  5. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเริ่มมีอาการกระวนกระวายหรือเชื่องช้าลงอย่างเห็นได้ชัด
  6. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเริ่มมีอาการอ่อนแรง ไร้เรี่ยวแรง ไม่อยากทำอะไรเลย
  7. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเคชริ่มรู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า โทษตัวเองในทุกเรื่อง
  8. ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะเริ่มมีอการสมาธิลดลง ใจลอย มีปัญหาเรื่องการตัดสินใจ
  9. และอาการที่ร้ายแรงที่สุดของผู้ป่วย โรคซึมเศร้า คือ เริ่มคิดเรื่องความตาย ไม่อยากมีชีวิตอยู่บ่อยครั้ง

 

สรุป 

โรคซึมเศร้า เกิดจากความคิด พฤติกรรม และสารเคมีในสมอง ซึ่งวิธีสำรวจตัวเองว่า เป็น โรคซึมเศร้า หรือไม่ สามารถเช็คได้จากอาการเหล่านี้ ได้แก่ นอนน้อยหรือนอนมากเกินไป เศร้าตลอดเวลา คิดและมองโลกในแง่ลบ น้ำหนักเพิ่มหรือลดในเวลาอันรวดเร็ว รู้สึกว่าตัวเองไร้ค่าและคิดถึงแต่เรื่องความตาย ถึงอาการจะเศร้าแต่โรคซึมเศร้าก็ไม่เรื่องน่าเศร้าอย่างที่คิด เพียงแค่เข้าใจและเรียนรู้ก็สามารถอยู่ร่วมและมีโอกาสหายจากโรคซึมเศร้าได้นะ